Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΓΟΥΝΑΣ. ΧΘΕΣ-ΣΗΜΕΡΑ –ΑΥΡΙΟ.

Γράφει: Ο Λεωνίδας ΠουλιόπουλοςΠρόλογος: Ίσως να ακούγεται λίγο άκαιρο εν μέσω οικονομικής κυρίως κρίσης, να ασχολούμαστε με ιστορικά θέματα ενός κλάδου που μπορεί να μην έχει καίρια οικονομική δραστηριότητα για τους πολλούς, πολύ δε περισσότερο που τα τελευταία χρόνια έχει μπει στο στόχαστρο διαφόρων οργανώσεων, που διατείνονται ότι νοιάζονται για τα ζώα. Μπορεί η οικονομική δραστηριότητα του κλάδου της γούνας να είναι πάρα πολύ μικρή, σε σχέση με άλλους οικονομικούς κλάδους παγκοσμίως σήμερα, αλλά για την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας είναι ένας σημαντικότατος οικονομικός πόρος, που καθόρισε και συνέδεσε την πορεία του τόπου, τόσο οικονομικά όσο και ιστορικά, με αυτή την δραστηριότητα. Το παρακάτω κείμενο είναι μέρος της παρουσίασης που έγινε στα πλαίσια του προγράμματος του Εργαστηρίου Τοπικής Ιστορίας του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα. Μια αξιόλογη προσπάθεια καταγραφής διατήρησης και διάδοσης της ιστορίας του τόπου μας.

 

Η Καστοριά και η βιοτεχνία της γούνας – δέρματος.

 

Η Καστοριά και η Σιάτιστα είναι από τις μοναδικές εναπομείνασες περιοχές όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη στις οποίες συνεχίζεται ακόμη η επεξεργασία της γούνας και του δέρματος. Όπως αναφέρεται στο ΛΕΞΙΚΟ ΓΟΥΝΑΣ, η Καστοριά είναι η ομορφότερη γουνόπολη του κόσμου. Πρωτεύουσα του νομού Καστοριάς με την μακροβιότερη ιστορία στην επεξεργασία της γούνας, την οποία οι Καστοριανοί φαίνεται, (με τα στοιχεία που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα), ότι την μετέφεραν από την Κωνσταντινούπολη ήδη από τον 15ον αιώνα. Φυσικά η περιοχή γύρω από την λίμνη κατοικείται από το 5.000 π.Χ. και στην ευρύτερη περιοχή είχαμε αξιόλογες οικονομικές πολιτισμικές και άλλες δραστηριότητες με την ίδρυση της Διοκλητιανούπολης και μετά με την ανάπτυξη της Καστοριάς.

Φυσικά η τέχνη της επεξεργασίας του γουνοφόρου δέρματος μπορεί να ξεκίνησε με εισαγόμενες γνώσεις από την Κωνσταντινούπολη, αλλά η αξιοποίηση της επεξεργασίας των αποκομμάτων γούνας, όπως πόδια κεφάλια ουρές κλπ. είναι μια τεχνική, η οποία αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε στην περιοχή από τους καστοριανούς τεχνίτες, μάλλον, με εισαγόμενες από την Πόλη γνώσεις, λόγω δυσκολίας εξεύρεσης ολοκλήρων δερμάτων, τα οποία την εποχή της οθωμανικής κυριαρχίας ήταν σπάνια και ελεγχόμενα.

ΔΙΑΧΡΟΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΞΩΣΤΡΕΦΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ.

 

Οι πρώτες καταγραφές για την πόλη χρονολογούνται ήδη από το 17ο αιώνα, από τον Τούρκο περιηγητή ΕΒΛΙΓΙΑ ΤΣΕΛΕΜΠΗ (σπουδαγμένος και άνθρωπος του Σουλτάνου), ο οποίος μεταξύ άλλων αναφέρει στα γραφόμενα του γύρω στα 1650 για την Καστοριά ότι έχει συνολικά 70 εκκλησιές, όλες στην άκρη της λίμνης. Είναι εκκλησίες γεμάτες με παπάδες πατριάρχες μοναχούς ιερείς, αρχιεπισκόπους, μητροπολίτες και καλογέρους. Από την Κωνσταντινούπολη και άλλους τόπους, ως και από την χώρα της Μόσκοβας, έρχονται τάματα από τους άπιστους γουνοποιούς για τις εκκλησίες αυτές σημειώνει ο μωαμεθανός Εβλιγιά.

 

ΓΙΑ ΤΗΝ ΛΙΜΝΗ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙ:

<<Η περιφέρεια της λίμνης αυτής με το γλυκό νερό είναι 24 ολόκληρα μίλια. Καθώς έχει στρογγυλό σχήμα κατά μήκος παίρνει το σχήμα του αμυγδάλου. Το βάθος της είναι λιγότερο από πενήντα οργιές. Στις όχθες της όμως έχει μέρη πέντε με δέκα οργιές. Το ζωογόνο της νερό είναι ευχάριστο σε ύψιστο βαθμό παρόμοιο με το νερό στην Κωνσταντινούπολη. Όλοι οι κάτοικοι της πόλης πλένουν εδώ τα ρούχα τους. Πάντοτε χωρίς σαπούνια όλα τα ρούχα γίνονται άσπρα σαν τριανταφυλλένιο βαμβάκι. Γι΄ αυτόν το λόγο στην πόλη αυτή δεν αρέσει το σαπούνι. Στη λίμνη ψαρεύουν τόσα πολλά ποικιλόμορφα παχιά ψάρια, που όμοια δεν βλέπει κανείς στις λίμνες της οικουμένης. Γιατί οι χείμαρροι της βροχής γεμίζουν την λίμνη αυτή με χόρτο και τα φυτά που φυτρώνουν στα γύρω βουνά, και τα ψάρια τρέφονται μ’ αυτά και παχαίνουν ……..Της λίμνης αυτής τα ψάρια μυρίζουν σαν μόσχος. Ποτέ και καθόλου δεν έχουν μυρωδιά ψαριού. Κατά τους γιατρούς όλους τα ψάρια είναι βλαβερά για τον κωλικό. Τα ψάρια όμως της λίμνης αυτής δίνουν με την θέληση του θεού την υγεία σε όσους πάσχουν από αφροδίσια νοσήματα. …..Στην νοστιμιά είναι σαν μεδούλι. Από όλα ποιο παινεμένα είναι τα εξαίρετα ψάρια, οι πέστροφες με τις κόκκινες κηλίδες τα γριβάδια και τα λαβράκια……>>. Ενδεχομένως το ψάρια αυτό να ήταν όπως το Κοράν της λίμνης του Πόγραδετς της Αλβανίας, του οποίου φανατική καταναλώτρια ήταν Βασίλισσα της Αγγλίας.

 

Για την ιστορική κοινότητα της Κλεισούρας στην οποία σφαγιάσθηκαν δεκάδες κάτοικοι από τους Γερμανούς Ναζί, γράφει ο ΕΒΛΙΓΙΑ ΤΣΕΛΕΜΠΗ:<<…Το χωριό αυτό που βρίσκεται πάνω σε ένα ψηλό βουνό με απότομη κορυφή, κατοικείται από καθαρούς άπιστους γουνοποιούς>>.

 

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

 

Στη Λειψία τον 19ο αιώνα βρίσκονται 100 Έλληνες γουνοποιοί και γουνέμποροι. Εκεί τότε ήταν το εμπορικό κέντρο της Γερμανίας το οποίο μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο μετατοπίσθηκε στην Φρανκφούρτη.

 

Είναι χαρακτηριστική η αναφορά του Emil Brass σε ένα του βιβλίο του 1925 όπου αναφέρεται στην δραστηριότητα των Ελλήνων γουνεμπόρων στην Λειψία κατά τον 18ον και 19ον αιώνα και μεταξύ άλλων που γράφει συμπεραίνει κανείς τα εξής:

<<….φυσικά όσο αφορά τη Γερμανία το επίκεντρο της γούνας εκείνη την εποχή αποτελούσε η Λειψία. Ασφαλώς από εκεί δεν έλειπαν οι Έλληνες και οπωσδήποτε οι Δυτικομακεδόνες Καστοριανοί κλπ., οι οποίοι με την γραφική τους ενδυμασία αναζωογονούσαν τους δρόμους της Λειψίας και περισσότερο φυσικά κατά την διάρκεια της Έκθεσης, διότι από τους 300 εμπόρους, στο σύνολό τους οι 100 ήταν Έλληνες>>.

ΟΙ ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ ΓΟΥΝΕΜΠΟΡΟΙ

 

Ο Μανωλάκης (ο Καστοριανός) ή Μανωλάκης Γεωργίου Μάνος, αναφέρεται στο ΄΄ Λεξικό Γούνας ΄΄ ως μεγαλέμπορος και προμηθευτής γουναρικών στα ανάκτορα του Μεχμέτ Δ΄ κατά τον 17ον αιώνα. Είχε τον τίτλο του ΄΄αρχιγούναρη΄΄ και ξόδεψε τεράστια ποσά για την αναγέννηση του ελληνικού έθνους. Η συντεχνία των γουναράδων της Κων/πολης στην οποία συμμετείχε και ο Μανωλάκης συντηρούσε μέχρι τον 19ον αιώνα την μεγάλη σχολή του γένους την κλασικά επονομαζόμενη αλλιώς Πατριαρχική Ακαδημία. Ο Μανωλάκης και η συντεχνία των γουναράδων στην Κων/πολη χρηματοδοτούν και αναλαμβάνουν την μισθοδοσία της Ιεράς Σχολής στην Καστοριά το 1715. Ο Μανωλάκης χρηματοδοτεί την οικοδόμηση της ξακουστής σχολής της Πάτμου, της σχολής του Βίκτωρος στη Χίο (1660) και της Σχολής της Άρτας (1669). Επίσης υπό την προστασία των γουναράδων ήταν και το σχολείο της συνοικίας (Κων/πολης) του Παλίνου. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο που η συντεχνία των γουναράδων μνημονεύεται ακόμη και σήμερα στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.

Άλλοι ευεργέτες την περίοδο εκείνη αναφέρονται οι καστοριανοί Καστριώτης Γεώργιος και Κυρίτσης Γεώργιος. Ο Καστριώτης (ο οποίος μάλλον δεν σχετίζεται με τον περίφημο Γεώργιο Καστριώτη ή Σκεντέρμπεη ), το 1705 ως αξιωματούχος του ηγεμόνα της Ουγγαροβλαχίας Κωνσταντίνου Μπασαράμπα Μπραγκοβάνου, ίδρυσε στην Καστοριά σχολείο, για την συντήρηση του οποίου είχε καταθέσει χρήματα στην Τσέκα της Ενετίας. Τα ποσά των καταθέσεων ανέρχονταν σε 14.000 περίπου δουκάτα από τους τόκους, οι οποίοι ανέρχονταν σε 370 δουκάτα το χρόνο, θα πληρωνόταν με 20 δουκάτα οι επίτροποι του Αγίου Γεωργίου (των Γραικών) της Βενετίας (για την διαχείριση των τόκων, τα δε υπόλοιπα 350 δουκάτα θα στέλνονται για τη Σχολή στη Καστοριά. Από αυτά 80 δουκάτα θα παίρνει ο α΄ δάσκαλος, 40 ο β΄ δάσκαλος, τα υπόλοιπα κατανέμονται στους 30 μαθητές πλην 10 δουκάτων που θα αποταμιεύονταν για ανακαινίσεις και διάφορες επιδιορθώσεις. Επίσης με το γράμμα του όριζε ότι η ανάληψη των πιο πάνω τόκων να αρχίσει από 1ης Ιουνίου 1708 και η πληρωμή από 19 Ιανουαρίου 1709, γιατί έως τότε είχε ο ίδιος προπληρώσει όλα τα έξοδα της Σχολής.

 

Ο Ζάχος Χριστόδουλος, γεννήθηκε στην Καστοριά το 1803. Ήταν μέγας ευεργέτης των σχολών της Καστοριάς. Οι γονείς του λόγω οικονομικών δυσχερειών το αποσύρουν από το σχολείο για να δουλέψει στη γούνα.

Έχοντας συνέταιρό του τον γαμπρό του Θωμά Πουλιόπουλο, ο οποίος συγκαταλέγεται στον κατάλογο των ποιο γνωστών εφόρων σχολείων, διενεργούσε εμπόριο γουναρικών με τις κυριότερες πόλεις της Ευρώπης(Λειψία, Βιέννη, Τεργέστη, Λονδίνο, Κάιρο). Διατηρούσε συγχρόνως και κεντρικό κατάστημα στην Καστοριά, με υποκαταστήματα σε Ιωάννινα, Λάρισα, Θες/νίκη, Κων/πολη και Σμύρνη. <<…..Δια διαθήκης του κατέλιπεν άπασαν την περιουσίαν του ανερχομένην εις 5.000 λίρας οθωμ. εις αγαθοεργίας, εις ναούς, μοναστήρια, ορφανοτροφεία, εις δε τα σχολεία της πόλεως εκληροδότησε λιρ. Οθ. 1500…>>. …..Απέστειλε στην αγωνιζομένη το 1866 Κρήτη 3000 μετζήτια (600 λιρ.οθ. περίπου) δια του καταστήματος γουναρικών Ιωάννου Ρίζου στην Λειψία.

 

ΠΟΥΛΙΟΠΟΥΛΟΣ Kωστάκης (1849-1819) Γουνέμπορος στο Λονδίνο γιός του Θωμά και γείτονας του Αναστασίου Πηχιών, έκρυβε μέσα στις μπάλες του χορδά ρουχισμό για τους Μακεδονομάχους. Στο σπίτι του στο Ντολτσό γινόντανε συχνά συναντήσεις Μακεδονομάχων όπως εκμυστηρεύτηκε στην Μαρούλα Γκαμπέση η κόρη του Καλλιόπη. Μετά την απελευθέρωση της Καστοριάς και με το ξεκίνημα των βαλκανικών πολέμων δυστυχώς ήρθε η οικονομική καταστροφή για πολλούς καστοριανούς γουνεμπόρους με αποτέλεσμα πάρα πολλοί γουνοποιοί να χάσουν όχι μόνο τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνταν αλλά και τις περιουσίες τους.

 

Φυσικά πέραν των προαναφερθέντων συμπολιτών μας υπήρχαν και άλλοι επώνυμοι κα ανώνυμοι ευεργέτες γουναράδες για τους οποίους θα αναφερθούμε σε άλλες δημοσιεύσεις όπως οι ΑΔΕΛΦΟΙ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, Ιωάννης και Παναγιώτης, ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΡΗΓΑ ΦΕΡΑΙΟΥ, αλλά και άλλοι που δεν ήταν καστοριανοί όπως ο Κωνσταντίνος, πατέρας του Αλέξανδρου ΥΨΗΛΑΝΤΗ, ο ΣΚΟΥΦΑΣ (ΜΕΛΟΣ ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ, ΓΟΥΝΕΜΠΟΡΟΣ έφτιαχνε γούνινα καπέλα, σκούφους) και άλλοι αξιόλογοι πατριώτες που δεν συμβιβάσθηκαν δεν βολεύθηκαν με την εκάστοτε εξουσία.

 

 

Οι οικονομικές κρίσεις στον κλάδο της γούνας.

 

Αφού περνάμε μια περίοδο κρίσης την μεγαλύτερη μετά τον 2ο π.π. και το θέμα είναι επίκαιρο θα ήταν χρήσιμο και σκόπιμο να αναφερθούμε και στις κρίσεις του κλάδου της γούνας.

Ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι στον κλάδο της γούνας υπήρξαν οικονομικές κρίσεις από παλαιοτάτων χρόνων. Οι κρίσεις αυτές προέρχονταν από διάφορες αιτίες και παράγοντες, όπως νέες ανακαλύψεις, αλλαγή μόδας, πόλεμοι, κοινωνικές αναταραχές, διεθνείς ανταγωνισμός, υπερπαραγωγή, οικολογικά κινήματα, ζεστοί χειμώνες κλπ. Η πρώτη κρίση αναφέρεται ήδη στη νεολιθική εποχή, όπου οι άνθρωποι έμαθαν να καλλιεργούν, να εκτρέφουν ζώα, να υφαίνουν να πλέκουν κλπ, με αποτέλεσμα το λινό και το μαλλί να κυριαρχήσει και η γούνινη ενδυμασία να υποχωρήσει. Για μία άλλη σχετικά πρόσφατη κρίση της γούνας που οφείλεται στην αλλαγή της μόδας , μας πληροφορεί ο Σκαρλάτος Βυζάντιος μεταξύ 1825 και 1850, που οφείλεται στην αλλαγή της ενδυμασίας.

Μετά ακολουθεί μια άνθηση της οικονομίας και έτσι εξηγείται η μεγάλη οικοδόμηση των αρχοντικών μεταξύ 1860-1880 την οποία διαδέχεται μια περίοδος παρακμής με την με την οικοδόμηση πλέον φτωχών λαϊκών σπιτιών και την μετανάστευση των καστοριανών στην βόρεια Αμερική και κυρίως στην Ν. Υόρκη.

Άλλη κρίση επήλθε μετά την πτώση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και την απελευθέρωση της Μακεδονίας, από την οποία επηρεάσθηκαν οι βιοτεχνίες που υπήρχαν στη Θεσσαλονίκη, Γιάννενα, Φιλιππούπολη, Αδριανούπολη, Χίο, Κοζάνη κλπ., καθότι δεν είχαν εμπορικές σχέσεις με χώρες εκτός οθωμανικής κυριαρχίας, όπως η Καστοριά και η Σιάτιστα. .Άλλες οικονομικές κρίσεις οι λεγόμενες κυκλικές παρουσιάζονται την δεκαετία του 1960. Μεγάλη παρατεταμένη κρίση υπήρξε μετά το 1987 μέχρι το 1992 περίπου, η οποία για την Καστοριά και Σιάτιστα ξεπεράσθηκε προσωρινά με το άνοιγμα των αγορών των ανατολικών χωρών και κυρίως της Ρωσίας . Άλλη μεγάλη κρίση που επηρέασε την γουνοποιία ήταν το 1998, με την υποτίμηση του ρουβλιού στη Ρωσία, η οποία φυσικά ξεπεράσθηκε γρηγορότερα σε σχέση με εκείνη του 1987. Μία άλλη κρίση παρατηρήθηκε(στην Ελλάδα) το 2006-7, όπου οι πωλήσεις μειώθηκαν λόγω καλοκαιρίας κατά την διάρκεια του χειμώνα και οι τιμές των γουνοφόρων δερμάτων βρέθηκαν για ένα μικρό χρονικό διάστημα σε ελεύθερη πτώση, κυρίως στις δημοπρασίες του χειμώνα και των αρχών της άνοιξης. Στη συνέχεια οι τιμές των δερμάτων άρχισαν να αυξάνονται κατακόρυφα όπως το πετρέλαιο, λόγω της μεγάλης ζήτησης των γουνοδερμάτων από Κινέζους επιχειρηματίες.

Η γούνα ως είδος πολυτελείας που θεωρείται, τουλάχιστον σε χώρες που δεν επικρατούν βαρείς χειμώνες, ήταν επόμενο να πληγεί από την μεγάλη χρηματοπιστωτική το 2008. Η χρηματοπιστωτική αυτή κρίση που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ, δείχνοντας τα πρώτα συμπτώματα ήδη από το 2007, άρχισε να εκδηλώνετε με μικρές πτώσεις των χρηματιστηριακών δεικτών ήδη από τα τέλη του 2007 με αποκορύφωμα την 18/10/2008 όπου ξεκίνησε όχι μόνο η ραγδαία πτώση όλων των χρηματιστηριακών δεικτών αλλά και η κατάρρευση τραπεζών και άλλων εταιριών. Φυσικά σε μια τέτοια κρίση επόμενο ήταν να πληγεί ο κλάδος της γούνας, μολονότι ο κύριος αγοραστής ή καταναλωτής δεν είναι πλέον η ΗΠΑ ή Δυτική Ευρώπη αλλά η Ρωσία. Οι πρώτες αντιδράσεις των αγοραστών ήταν να ακυρώσουν τις παραγγελίες και οι οφειλέτες να δηλώνουν αδυναμία εξόφλησης των υποχρεώσεων. Όλα αυτά είχαν ως συνέπεια πολλές επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε μείωση της παραγωγής επομένως και σε απολύσεις μέρους του προσωπικού.

Σήμερα παρά την διεθνή κρίση ο κλάδος λόγω της εξωστρέφειας και της ζήτησης από χώρες όπως η Ρωσία και η βόρεια Κίνα, βρίσκεται σε ένα στάδιο συντήρησης, για όσες φυσικά επιχειρήσεις διαθέτουν την οργάνωση και την οικονομική δύναμη να συνεχίζουν τον εξωστρεφή προσανατολισμό τους. Τελειώνοντας την σχετικά σύντομη αυτή ιστορική καταγραφή του κλάδου της γούνας θα κλείσουμε με μια διαπίστωση του δάσκαλου Αθ. Γκανή που αρθρογραφούσε την δεκαετία του 1950 στη εφημερίδα ‘’Νέα Καστοριά’’ των αδελφών Δούκη.

<<…έτσι φθάσαμε στο σημείο να παρατηρείται το θλιβερό φαινόμενο, ώστε την εποχή της συλλογικής δράσεως των πάντων και ιδιαίτερα του συνασπισμένου κεφαλαίου σε ανώνυμες εταιρίες, τραστ, καρτέλ κ.λ.π. να χρησιμοποιούνται στη γούνα συστήματα και μέθοδοι πρωτόγονου φιλελευθερισμού της στενής ιδιωτικής πρωτοβουλίας…>>. ‘Νέα Καστοριά’ στις 19/08/1956.

 

 

 

1 Οικονομολόγος, Καθηγητής εφ. στην Διοίκηση Επιχειρήσεων του τμήματος Διεθνούς Εμπορίου του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας.

 

 

Δημοσιεύτηκε απο τον στις 19,Απριλίου, 2011, 7:46 πμ. στις Κατηγορίες HOT - ΕΙΔΗΣΕΙΣ, ΓΟΥΝΑ, ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ. Νπορείτε να παρακολουθείσετε τισ απαντήσεις επι του άρθρου απο RSS 2.0. Παρακαλούμε σχολιάστε το άρθρο...( ή αφήστε σύνδεσμο trackback)

Δώστε απάντηση









Πρόσφατα Άρθρα

Προβεβλημένα Links

  • DIKTYO1 TV VIDEO PORTAL

Έυρεση στο Αρχείο

με ημερομηνία
με κατηγορία
'Ευρεση με Google

Photo Gallery




Κατηγορίες
blog καθημερινής ενημέρωσης alphafm.gr

Με επιφύλαξη κάθε νόμιμου δικαιώματος.

Όροι χρήσης :απαγορεύεται η χρήση όλων των εικόνων, βίντεο, ειδήσεων, ρεπορτάζ, γραφικών χωρίς την άδεια του alphafm.gr και χωρίς την αναφορά πηγής

Στοιχεία Επικοινωνίας : Γ΄ Σεπτεμβρίου 14 - ΚΑΣΤΟΡΙΑ - ΤΚ 52100, 24670 26.945, pararas@diktyo1.gr
Copyright ©2008-2017 alphafm.gr